Badanie witaminy D3 (25-OH)

Czym jest witamina 25-OH D3?

Witamina 25-OH D3 to prehormon steroidowy należący do rodziny sekosteroli. Występująca we krwi witamina D pochodzi głównie z produkcji skórnej, ale jej cześć może pochodzić także z pokarmów. Poziom witaminy D zależy od diety, wieku, masy ciała oraz funkcji nerek i wątroby.

Rola witaminy D w organizmie

Docelowymi narządami działana witaminy D w regulacji gospodarki wapniowej są przewód pokarmowy, kości, nerki i przytarczyce. Biologiczna rola witaminy D jest wielokierunkowa, ale najważniejszą funkcją jest zwiększenie ilości wapnia w organizmie. Receptory VDR występują również w komórkach wielu tkanek i narządów – zatem działanie witaminy D możemy podzielić na działanie klasycznie i nieklasyczne.

Witamina ta wspiera:

• Układ kostny – ułatwia wchłanianie wapnia i fosforu, dzięki czemu zapobiega osteoporozie i krzywicy.
• Układ odpornościowy – wspiera zarówno jego wrodzone, jak i nabyte mechanizmy obronne. Receptory witaminy D (VDR) obecne są w większości komórek odpornościowych, m.in. w makrofagach, komórkach dendrytycznych oraz limfocytach T i B.
• Układ nerwowy i mięśniowy – wspomaga pracę mięśni, a także moduluje ekspresję genów związanych z różnicowaniem i dojrzewaniem neuronów Witamina D₃ oddziałuje na główne neuroprzekaźniki odpowiedzialne za odczuwanie bólu, nastrój i procesy poznawcze.

Kiedy należy wykonać badanie witaminy D?

Ocena poziomu witaminy D3 powinna być szczególnie przeprowadzona u osób, których spodziewamy się niedoborów i/lub przedawkowania witaminy D.  Ponadto jest to także badanie ważne w profilaktyce chorób układu kostnego czy odpornościowego.

Zaleca się oznaczenie poziomu witaminy D₃, gdy występują m.in następujące objawy:

• przewlekłe zmęczenie, senność, obniżony nastrój,
• bóle mięśni i kości, częste złamania,
• wypadanie włosów, sucha skóra,
• częste infekcje, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.

Jak przebiega badanie stężenia witaminy D?

Badanie polega na pobraniu próbki surowicy krwi żylnej z okolicy zgięcia łokciowego. Procedura jest krótka, bezpieczna i przeprowadzana w sterylnych warunkach.

Otrzymany materiał biologiczny analizują nasi diagności laboratoryjni przy użyciu nowoczesnych metod immunochemicznych.

Interpretacja wyniku badania poziomu witaminy D₃ pozwala ocenić, czy organizm funkcjonuje w równowadze, czy też potrzebuje wsparcia. Poniżej przedstawiono orientacyjne zakresy stężenia 25-OH D3 wraz z ich znaczeniem dla zdrowia i samopoczucia według zakresów ref. podanych w książce: Diagnostyka Laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, wyd. 5:

• 0-20 ng/ml (0-25 nmol/l) – skrajny niedobór
• 10-20 ng/ml (25-50 nmol/l) – niedobór
• 20-30 ng/ml (50,70 nmol/l) – hipowitaminoza D.
• 30-80 ng/ml (70-200 nmol/l) – poziom zalecany.
• > 100,0 ng/ml (<250 nmol/l) – poziom toksyczny.

Pamiętaj, że podane wartości są orientacyjne. Swój wynik omów z lekarzem prowadzącym, bazując na wartościach referencyjnych podanych na raporcie z badań.

Przyczyny niedoboru witaminy D

Badania przeprowadzone przez Płudowskiego i współpracowników z udziałem 5775 dorosłych ochotników w 2016 roku wykazało, że aż 65,8% badanych Polaków miało poziom witaminy D₃: 20 nmol/ml, czyli poniżej zalecanego poziomu.

Do przyczyn niedoboru witaminy D możemy zaliczyć m.in:

• brak ekspozycji na słońce,
• dieta uboga w tłuszcze i ryby morskie,
• otyłość, zaburzenia wchłaniania tłuszczów,
• choroby wątroby, nerek lub jelit.

Objawy niedoboru witaminy D

Niedobór witaminy D może dawać wiele niespecyficznych objawów. Do nich zaliczać się może m.in:

• przewlekłe zmęczenie,
• osłabienie,
• bóle mięśni i kości,
• wypadanie włosów,
• spadek odporności,
• obniżony nastrój.

Jeśli czujesz się źle, to pamiętaj, by skonsultować się z lekarzem. Nie diagnozuj się na własną rękę!

Przyczyny wysokiego poziomu witaminy D we krwi

Wysoki (czyli powyżej zakresu referencyjnego) poziom witaminy D₃ zdarzają się stosunkowo rzadko. Przyczynami najczęściej są:

• nadmierna suplementacja czy błędy w dawkowaniu preparatów,
• choroby metaboliczne z podwyższonym wapniem we krwi (np. sarkoidoza).

Objawy nadmiaru witaminy D

Na nadmiar tej witaminy 25-hydroksy witaminy D mogą wskazywać:

• nudności,
• bóle głowy,
• utrata apetytu,
• odwodnienie,
• zaburzenia rytmu serca.

Jak przygotować się do badania poziomu witaminy D?

Przygotowanie do badania krwi obejmuje następujące elementy:

• Przyjdź na czczo – a pobranie krwi najlepiej wykonać między 7:00 a 10:00,
• Jeśli przyjmujesz suplementy witaminy D – przez wykonaniem badania skonsultuj się z lekarzem. Z reguły: zaleca się wstrzymanie się z suplementacją przez 24 godziny przed pobraniem krwi, ale decyzja należy do lekarza.
• W dniu poprzedzającym badanie unikaj tłustych i obfitych posiłków oraz alkoholu.
• Rano przed badaniem można wypić trochę wody, ale unikaj kawy, herbaty i soków.
• Bezpośrednio przed pobraniem odpocznij ok. 15 minut.

Przygotowanie do badania stężenia witaminy D

Badanie polega na pobraniu krwi do probówki z żyły łokciowej. Zgodnie z procedurą pobrania, czyli: odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz zaciskanie palców dłoni w celu ekspozycji żyły. Pobranie krwi trwa kilkanaście sekund. Po pobraniu krwi należy uciskać miejsce wkłucia na wyprostowanej ręce. Procedura trwa maksymalnie kilka minut.

Przygotowanie do badania:

• Brak specjalnego przygotowania do badania. – Nie trzeba być na czczo.
• Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.
• W miarę możliwości badanie należy wykonać przed przyjęciem porannej porcji leków, taką decyzję należy zawsze skonsultować z lekarzem.
• Zawsze należy poinformować personel pobierający krew o przyjmowanych lekach, suplementach, preparatach ziołowych.

Wynik badania poziomu witaminy D

Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.

Nie naley oznaczać poziomu witaminy D i jej metabolitów w surowicy u pacjentów bez istotnie zwiększonego ryzyka niedoboru witaminy D. Objawy zmęczenia nie są wskazaniem do badania witaminy D.

Suplementacja preparatami stosowanymi bez przepisu lekarza oraz zwiększenie ekspozycji na słońce w miesiącach letnich są w zupełności wystarczające do uzupełnienia niedoborów witaminy D. Przyjmowanie witaminy w dawce do 4000 iU/dobę nie wymaga ani badania wyjściowego poziomu witaminy D, ani monitorowania jej poziomu w trakcie suplementacji. Dawka ta nie może spowodować przedawkowania.

Wykonaj badanie, jeśli jesteś narażony na deficyt witaminy D.