Badanie AMH (hormon anty-Müllerowski)

Czym jest AMH?

Hormon występuje u obu płci. AMH (hormon anty-Müllerowski) produkowany jest u mężczyzn przez komórki Sertolego w jądrach już od 8. tygodnia życia płodowego, a u kobiet przez komórki ziarniste pęcherzyków jajnikowych, aż do okresu menopauzy.

Rola hormonu anty-Müllerowskiego w organizmie

AMH stanowi istotny wskaźnik płodności, który odzwierciedla liczbę dostępnych pęcherzyków jajnikowych na danym etapie życia reprodukcyjnego kobiety.

Stężenie AMH we krwi obniża się wraz z wiekiem, co jest bezpośrednim wyrazem naturalnego zmniejszania się puli pęcherzyków jajnikowych.

Kiedy warto wykonać badanie AMH?

Badanie ma liczne zastosowania, z czego wiele z nich dotyczy pacjentów pediatrycznych. Oznaczanie poziomu hormonu AMH jest przydatne w diagnostyce zaburzeń dojrzewania płciowego oraz ocenie funkcji gonad.

U dziewcząt i kobiet oznaczenie AMH znajduje zastosowanie w:

• ocenie rezerwy jajnikowej,
• diagnostyce hipogonadyzmu hipogonadotropowego,
•  rozpoznaniu i monitorowaniu leczenia zespołu policystycznych jajników (PCOS),
• przedwczesnej niewydolności jajników (POI),
• ocenie stopnia uszkodzenia jajników po chemioterapii.

Na czym polega badanie AMH?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta lub pacjentki. Pozyskany w ten sposób materiał trafia następnie do laboratorium medycznego.

Normy i wynik badania

Każde laboratorium ustala własne wartości referencyjne, co wynika z używanych analizatorów, odczynników i metod pomiarowych.

Jeśli wykonujesz badania kontrolne, staraj się robić je w tym samym laboratorium – dzięki temu łatwiej porównać zmiany w czasie i uniknąć błędnej interpretacji wynikającej z różnic metodologicznych.

Wynik badania omów z lekarzem prowadzącym. Pamiętaj, że AMH nie jest samodzielnym wyznacznikiem płodności i wymaga interpretacji w kontekście stanu klinicznego.

Przyczyny niskiego poziomu AMH

Obniżone stężenie AMH może wynikać z wielu różnych czynników – zarówno naturalnych, jak i patologicznych. Najczęstsze przyczyny to:

• wiek – rezerwa jajnikowa naturalnie zmniejsza się z wiekiem i stopniowo spada aż do menopauzy, kiedy osiąga najniższe wartości,
• przedwczesna niewydolność jajników (POI) – przedwczesne wygasanie czynności jajników przed 40. rokiem życia prowadzi do gwałtownego obniżenia AMH,
• chemioterapia i radioterapia – leczenie onkologiczne może trwale uszkodzić komórki ziarniste pęcherzyków jajnikowych,
• endometrioza – szczególnie endometrioza jajnikowa (torbiele endometrialne) niszczy tkankę jajnika i zmniejsza pulę dostępnych pęcherzyków,
• zabiegi chirurgiczne na jajnikach – operacje usunięcia torbieli lub częściowej resekcji jajnika ograniczają rezerwę jajnikową,
• czynniki genetyczne – m.in. zespół Turnera lub mutacja genu FMR1 (premutacja zespołu łamliwego chromosomu X),
• idiopatyczne obniżenie rezerwy jajnikowej – u części kobiet niski AMH nie ma uchwytnej przyczyny.

Objawy niskiego poziomu

Niski poziom AMH sam w sobie nie daje charakterystycznych objawów – jego obniżone stężenie jest laboratoryjnym wskaźnikiem zmniejszonej rezerwy jajnikowej, a nie stanem klinicznym o ostrym przebiegu. Mimo to kobiety z niskim AMH mogą zauważać pewne sygnały, które warto skonsultować z lekarzem:

• trudności z zajściem w ciążę,
• nieregularne lub skąpe miesiączki,
• skrócenie cyklu menstruacyjnego,
• objawy zbliżone do menopauzalnych – uderzenia gorąca, nocne poty, wahania nastroju czy obniżone libido mogą towarzyszyć przedwczesnej niewydolności jajników (POI),
• słaba odpowiedź na stymulację jajników.

Przyczyny wysokiego stężenia AMH

Wysoki poziom AMH może wskazywać na zwiększoną liczbę pęcherzyków jajnikowych, co nie zawsze jest stanem prawidłowym. Najczęstsze przyczyny to:

• zespół policystycznych jajników (PCOS),
• duża liczba pęcherzyków antralnych – u niektórych kobiet naturalnie wysoka rezerwa jajnikowa przekłada się na podwyższone stężenie AMH bez towarzyszącej patologii
• młody wiek – u dziewcząt i młodych kobiet poziom AMH jest fizjologicznie wyższy
• guzy jajnika produkujące AMH,
• opóźnione dojrzewanie płciowe.

Objawy wysokiego poziomu

Podobnie jak w przypadku niskiego AMH, samo podwyższone stężenie hormonu nie wywołuje bezpośrednich objawów. Dolegliwości, które mogą towarzyszyć wysokiemu AMH, są najczęściej związane z chorobą podstawową.

Przygotowanie do badania

Badanie nie wymaga bycia na czczo.

Badanie stężenia tego hormonu we krwi nie musi zostać wykonane w konkretnej fazie cyklu menstruacyjnego i można je wykonać w dowolnym jego momencie.

Warto poinformować lekarza o przyjmowanych preparatach hormonalnych (np. antykoncepcja hormonalna), ponieważ mogą one nieznacznie obniżać wynik AMH.