Badanie potasu

Potas – co to za parametr?

Potas (K) to pierwiastek chemiczny, który jest kluczowy z perspektywy utrzymania równowagi wodno-elektrolitowej przez organizm. Jest kationem występującym w organizmie w największych ilościach – jego całkowita zawartość wynosi około 4000 mmol.

Jego stężenie we krwi jest ważne z perspektywy funkcjonowania całego organizmu, dlatego warto badać go regularnie w ramach cyklicznych badań profilaktycznych.

Rola potasu w organizmie

Potas jest ​niezbędny dla pracy komórek, przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, prawidłowego rytmu serca oraz utrzymania ciśnienia, gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej. Nawet niewielkie wahania jego stężenia poza komórką mogą wywoływać groźne arytmie.

Nerki usuwają większość potasu z organizmu i regulują jego stężenie, powiązane z gospodarką sodową i kontrolą ciśnienia. Pierwiastek ten wpływa też na metabolizm – uczestniczy w syntezie białek, magazynowaniu glikogenu i działaniu insuliny, dlatego jego niedobór może pogarszać tolerancję glukozy i sprzyjać nadciśnieniu.

Kiedy należy wykonać badanie poziomu potasu we krwi?

Badanie zleca się zarówno w ramach profilaktyki, jak i przy kontrolowaniu chorób przewlekłych, m.in. cukrzycy, niewydolności nerek, chorób sercowo-naczyniowych. Oznaczenie potasu jest także wskazane w przypadku osób niedożywionych i przyjmujących diuretyki.

Test warto wykonać także wtedy, gdy pojawiają się objawy mogące świadczyć o zaburzeniach gospodarki elektrolitowej, takie jak: kołatania lub nieregularny rytm serca, przewlekłe zmęczenie i osłabienie, nudności, biegunka lub zaparcia, drętwienie, mrowienie czy problemy z poruszaniem kończyn.

Jak przebiega badanie stężenia potasu we krwi?

Personel Punktu Pobrań pobiera próbkę krwi ze zgięcia łokciowego pacjenta, po czym wysyła ją do laboratorium, gdzie materiał analizowany jest przez diagnostów laboratoryjnych.

Normy potasu (zakresy referencyjne)

Dokładny zakres referencyjny zależy od laboratorium i wykorzystywanego przez nie metody analitycznej.

Niektóre źródła wskazują, że dla osób dorosłych optymalny jest zakres 3.5-5.0 mmol/L.

Wynik skonsultuj z lekarzem – badania krwi wraz z wywiadem medycznym zapewnią najbardziej rzetelną interpretacje.

Przyczyny niskiego poziomu potasu

Przyczyny hipokaliemii (niedostatecznego stężenia) to:

• stosowanie leków moczopędnych (tiazydy, diuretyki pętlowe),
• długotrwała biegunka,
• nasilone wymioty,
• niedobór potasu w diecie,
• niedobór magnezu,
• nadmierna utrata potasu z potem,
• pierwotny lub wtórny hiperaldosteronizm,
• zespół Cushinga lub duże dawki glikokortykosteroidów,
• dieta wysokosodowa,
• leki i substancje wpływające na gospodarkę potasową (insulina, katecholaminy, niektóre antybiotyki, preparaty z lukrecją),
• nerkowe kwasice cewkowe,
• zespoły genetyczne, m.in. Barttera i Liddle’a.

Objawy niskiego poziomu – hipokaliemii

Niskie stężenie najczęściej wywołuje dolegliwości ze strony mięśni i serca, a ryzyko groźnych powikłań rośnie wraz ze spadkiem jego poziomu. Główne objawy to:

• osłabienie, zmęczenie, mniejsza tolerancja na wysiłek,
• skurcze i bóle mięśni (w skrajnych przypadkach wiotkość mięśni),
• kołatanie i nieregularna praca serca,
• zwiększona skłonność do arytmii,
• zaparcia, wzdęcia,
• wielomocz i częstomocz,
• mrowienie i drętwienie kończyn (parestezje).

Przyczyny wysokiego poziomu

Do najważniejszych przyczyn nadmiaru należą:

• niewydolność nerek,
• zmniejszona objętość krwi krążącej (np. na skutek odwodnienia),
• zaburzenia wydzielania potasu związane z układem hormonalnym i transportem jonów (np. choroba Addisona),
• wzmożona reabsorpcja chlorków (np. w zespole Gordona).

Z tego względu jeśli wynik badania przekroczy górną granicę normy, koniecznie udaj się do lekarza.

Objawy wysokiego poziomu – hiperkaliemii

Hiperkaliemia może długo nie dawać wyraźnych sygnałów, ale gdy objawy już się pojawiają, zwykle świadczą o poważnym zaburzeniu. Warto reagować szybko, bo wysokie stężenie bezpośrednio wpływa na mięśnie i serce.

Najczęściej pojawiające się objawy to:

• postępujące osłabienie mięśni, które może przechodzić w porażenie wiotkie,
• trudności z oddychaniem, gdy zajęte zostaną mięśnie oddechowe,
• zmiany w zapisie EKG: wysokie, spiczaste załamki T, poszerzone QRS, spowolnione przewodzenie przedsionkowo-komorowe,
• groźne zaburzenia rytmu serca, w ciężkich przypadkach: asystolia lub migotanie komór,
• rozwój kwasicy metabolicznej wynikającej z utrudnionego wydalania jonów wodorowych.

Tego typu dolegliwości zawsze wymagają pilnej konsultacji lekarskiej – nie zaniedbuj swoich symptomów.

Jak przygotować się do badania krwi?

Odpowiednie przygotowanie do badania potasu zwiększa prawdopodobieństwo wiarygodnych wyników. Pamiętaj o podstawowych zasadach.

• Przyjdź na czczo – nie jedz przez 8–12 godzin przed badaniem. Możesz pić tylko wodę.
• Unikaj: alkoholu (dzień wcześniej), kawy, herbaty i słodzonych napojów (przed wizytą).
• Nie forsuj się – intensywny wysiłek i stres mogą wpłynąć na wynik.
• Leki – nie odstawiaj ich bez konsultacji z lekarzem.
• Masz wątpliwości? Skonsultuj wynik z lekarzem prowadzącym.

Potas przygotowanie i badanie

Badanie potasu przeprowadzane jest na podstawie pobranej próbki krwi.

• Badanie polega na pobraniu krwi do probówki EDTA, zgodnie z procedurą pobrania odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz ucisk w miejscu pobrania po zakończeniu procedury trwa kilka minut.
• Czas trwania pobrania to około kilka - kilkanaście sekund.
• W przypadku nieprawidłowego przygotowania do badania uzyskany wynik nie będzie w pełni miarodajny.
• Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

Wymagane przygotowanie do badania potasu

W dniu przed badaniem:

• Unikaj spożywania obfitych i tłustych posiłków oraz spożywania alkoholu do 24 godzin przed badaniem.
• Powstrzymać się od picia kawy i herbaty co najmniej 12 godzin przed pobraniem.

W dniu badania:

• Pacjent powinien pozostawać na czczo - to znaczy powstrzymać się od posiłku przez około 8-12 godzin przed badaniem.
• Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody w godzinach porannych.
• W miarę możliwości pobranie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków chyba, że lekarz zaleci inaczej.
• Pobranie krwi należy przeprowadzić w godzinach porannych.
• Przed badaniem pacjent powinien pozostawać w spoczynku przez 10 – 15 minut (pozycja siedząca).
• Wysiłek fizyczny, także umiarkowany np. chodzenie, wejście po schodach, może zmienić wartości wyników badania laboratoryjnego.

Potas wyniki badania

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych,
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji uprzednio wybranego Centrum,