Badanie AST (aminotransferaza asparaginianowa)

Oznaczenie aktywności AST we krwi służy aktualnie głównie do wykrywania ostrych i przewlekłych uszkodzeń wątroby, do których należą:

• wirusowe zapalenie wątroby,
• stłuszczenie,
• marskość,
• uszkodzenia polekowe i alkoholowe.

Należy pamiętać, że aktywność AST nie jest jednak specyficznym wskaźnikiem tylko układu hepatocelularnego, dlatego, że jego aktywność stwierdzono także w mięśniu sercowym, miocytach (mięśniach szkieletowych), nerkach, trzustce, w tkankach mózgu i w śledzionie. Uszkodzenie tych narządów może wpływać na poziom AST.

Jest to enzym, który:

• bierze udział w metabolizmie aminokwasów (cykl mocznikowy),
• współtworzy tzw. czółenko jabłczanowo-asparaginianowe
• wpływa na działanie szlaku neuronowo-glejowego w mózgu, uczestnicząc zarówno w przemianach energetycznych, jak i syntezie neuroprzekaźników – L-Asp i L-Glu
• bierze udział w syntezie nukleotydów purynowych i pirymidynowych

Jakie są wskazania do wykonania badania AST?

Badanie stężenia AST we krwi jest jednym z elementów tzw. profilu wątrobowego – jego  zmiany aktywność analizuje się w odniesieniu do innych wskaźników laboratoryjnych i ogólnego stanu pacjenta. Interpretując wyniki, lekarz może uwzględnić stosunek AST do ALT (wskaźnik de Ritisa), ale też stężenie albuminy, poziom bilirubiny, ALP i GGT.

Oznaczenie poziomu AST jest badaniem przydatnym nie tylko w procesie wykrywania schorzeń wątroby, ale także z diagnostycznego punku widzenia informacji dostarcza nam dynamika zmian – czyli jak aktywność tego enzymu zmienia się u pacjenta w czasie.

Badanie AST należy wykonać, gdy pojawiają się dolegliwości jak:

• zmęczenie, wyczerpanie,
• uczucie ciężkości w prawym podżebrzu,
• zażółcenie skóry i widocznych błon śluzowych.

Jak przebiega badanie poziomu aminotransferazy asparaginianowej?

Oznaczenie wartości AST polega na pobraniu przez personel Punktu Pobrań próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. pacjenta według standardowych procedur.

Normy AST (wartości referencyjne)

Wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od wieku i płci osoby badanej.

Poznaj przykładowe wartości referencyjne dla Laboratorium Medycznego Synevo w Toruniu:

• U Kobiet: ≤ 35.
• U mężczyzn: ≤ 50.

Pamiętaj: Podane zakresy referencyjne służą jedynie za wartości orientacyjne, ich wartości mogą się różnić w zależności od laboratorium wykonującego badanie.

Wyniki zawsze konsultuj z lekarzem – samodzielna interpretacja wyników nie jest wskazana.

Przyczyny niskiego poziomu AST

Należy podkreślić, ze obniżona aktywność  tego enzymu występuje rzadko. Do przyczyn możemy zaliczyć np.

• niedobór witaminy B6 (pirydoksyna jest koenzymem niezbędnym dla właściwego funkcjonowania AST),
• przewlekła choroba nerek (CKD – Chronic Kidney Disease),
• mocznica (stan wysokiego poziomu mocznika we krwi może mieć wpływ na wynik badania – działa on toksycznie na enzymy wątrobowe),
• zmniejszona masa mięśniowa (AST występuje w dużych stężeniach w tkance mięśniowej),
• zaawansowane choroby wątroby (np. niewydolność wątroby w końcowych stadiach).

Poznaj możliwe objawy niskiego stężenia

Niska aktywność może występować wtedy gdy obniży się u pacjenta poziom witaminy B6 – u pacjenta możemy zaobserwować np.  drętwienie i mrowienie w rękach, zaburzenia nastroju.

Ponadto warto także zwrócić uwagę na:

• niewyjaśnioną słabość mięśni,
• oznaki niedożywienia,
• objawy neurologiczne (neuropatia, zaburzenia nastroju i funkcji poznawczych, zawroty głowy).

Przyczyny wysokiego poziomu

Interpretując wynik AST, kluczowe znaczenie ma nie tylko sam fakt jego podwyższenia, ale także skala wzrostu aktywności enzymu. Różne zakresy odchyleń od normy mogą wskazywać na odmienne mechanizmy uszkodzenia tkanek i pomóc w ukierunkowaniu dalszej diagnostyki:

• największy wzrost aktywności obserwuje się przy toksycznym uszkodzeniu wątroby – np. zatrucie muchomorem sromotnikowym, gdzie zmiany mogą przekraczać 100 krotność wartości prawidłowej
• znaczny wzrost aktywności AST> 10 krotnej wartości referencyjnej obserwuje się w różnych fazach ostrego zapalenia wątroby (A, B, C, D, E), a także przy uszkodzeniu mięśni szkieletowych np. w urazowym zmiażdzeniu mięśni, dystrofii mięśniowej, rabdomiolizie czy przy stosowaniu niektórych leków np. statyn.
• wzrost aktywności obserwuje się także w zawale mięśnia sercowego – choć nie jest to czuły wskaźnik dla tego schorzenia.
• wzrost aktywności obserwuje się także w mononukleozie zakaźnej, hipoksji czy zapaleniu trzustki,
• niewielki wzrost 2-3 krotny towarzyszy zastojowi w krążeniu wrotnym, cholestazie, przewlekłym chorobom mięśni i ostrej niewydolności nerek.

Objawy podwyższonego poziomu AST

Najczęstsze znaki sygnalizujące wzrost AST w wyniku zaburzeń pracy wątroby to:

• żółtaczka,
• zmęczenie i osłabienie,
• ból brzucha w prawym podżebrzu,
• swędzenie skóry,
• wodobrzusze,
• brak apetytu, nudności,
• obrzęki kończyn dolnych,
• skłonność do siniaków i krwawień.

Należy jednak pamiętać, że samo pojedyncze badanie najczęściej nie jest wystarczające, by postawić odpowiednią diagnozę. Jeśli obserwujesz u siebie dolegliwości wskazujące na dysfunkcję wątroby, zaleca się kontakt z lekarzem specjalistą. Zleci on odpowiednie badania laboratoryjne w tym np. aktywność AST. Pamiętaj! Nie diagnozuj się na własną rękę.

Przygotowanie do badania krwi

Jak przygotować się do badania? Badanie poziomu AST nie wymaga specjalnego przygotowania – powinno ono być identyczne jak w przypadku standardowego pobrania krwi:

1. Bądź na czczo – ostatni posiłek spożyj 8-12 godzin przed pobraniem krwi.
2. W dniu poprzedzającym badanie nie spożywaj tłustych, ciężkich potraw ani alkoholu.
3. Oddaj krew rano, najlepiej między 7:00 a 10:00.
4. Przed pobraniem odpocznij 15 minut.

Badanie AST przygotowanie

Badanie AST nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent powinien być na czczo (12 godzinna przerwa od ostatniego posiłku). Wynik może być niemiarodajny przez:

1. wysiłek fizyczny,
2. kawę,
3. przyjmowane leki,
4. alkohol.

Materiał do badania pobiera się z żyły łokciowej zgodnie z następującą procedurą:

1. odkażenie skóry,
2. założenie opaski uciskowej,
3. ucisk w miejscu pobrania.

Pobranie materiału trwa kilka, kilkanaście sekund.

W dniu przed badaniem:

• Unikaj spożywania obfitych i tłustych posiłków oraz spożywania alkoholu do 24 godzin przed badaniem.
• Powstrzymać się od picia kawy i herbaty co najmniej 12 godzin przed pobraniem.

W dniu badania:

• Pacjent powinien pozostawać na czczo - to znaczy powstrzymać się od posiłku przez około 12 godzin przed badaniem.
• Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody w godzinach porannych.
• W miarę możliwości pobranie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków chyba, że lekarz zaleci inaczej.
• Pobranie krwi należy przeprowadzić w godzinach porannych.
• Przed badaniem pacjent powinien pozostawać w spoczynku przez 10 – 15 minut (pozycja siedząca).
• Wysiłek fizyczny, także umiarkowany np. chodzenie, wejście po schodach, może zmienić wartości wyników badania laboratoryjnego.

Badanie AST wyniki

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych,
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,