Wirus różyczki – badanie przeciwciał IgM

Czym jest wirus różyczki?

Wirus różyczki to otoczkowy wirus RNA. Jedynym jego rezerwuarem jest człowiek, a zakażenie szerzy się przede wszystkim przez kontakt z wydzielinami dróg oddechowych.

• U dzieci i dorosłych zakażenie wirusem różyczki zazwyczaj przebiega łagodnie, z krótkotrwałym pogorszeniem samopoczucia i wysypką.
• Pierwotne zakażenie w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, może doprowadzić do zespołu różyczki wrodzonej (CRS) z poważnymi wadami rozwojowymi płodu.

Po wprowadzeniu obowiązkowych szczepień skojarzonych MMR przeciw odrze, śwince i różyczce, zachorowania na różyczkę w Europie i w Polsce stały się niezwykle rzadkie.

Kto powinien wykonać badanie przeciwciał IgM przeciwko wirusowi różyczki?

Oznaczenie przeciwciał IgM przeciwko wirusowi różyczki jest jednym z kluczowych narzędzi do wykrywania świeżego zakażenia, dlatego zaleca się je szczególnie w sytuacjach, gdy istnieje realne ryzyko narażenia na infekcję lub jej powikłania u płodu.

Badanie przeciwciał IgM we krwi powinny w szczególności wykonać:

• kobiety planujące ciążę – w celu oceny odporności (razem z IgG);
• kobiety w I trymestrze ciąży z objawami – szczególnie jeśli wystąpiła wysypka, gorączka lub powiększenie węzłów chłonnych;
• osoby po ekspozycji na różyczkę – w celu potwierdzenia lub wykluczenia zakażenia;
• osoby z wysypką o niejasnej etiologii (przyczynie) – różnicowanie różyczki z innymi chorobami;
• noworodki z podejrzeniem różyczki wrodzonej.

W diagnostyce świeżej infekcji szczególnie ważne jest tzw. okno serologiczne – okres między momentem zakażenia patogenem a chwilą, gdy badanie jest w stanie wykryć specyficzne przeciwciała.

W tym czasie wirus jest już obecny w organizmie i może się namnażać, ale stężenie przeciwciał pozostaje poniżej progu wykrywalności testu – wynik badania jest fałszywie ujemny.

Przeciwciała IgM mogą być niewykrywalne także po wystąpieniu objawów – wynik ujemny przy obrazie klinicznym typowym dla różyczki jest wskazaniem do powtórzenia badania po upływie czasu zalecanego przez lekarza.

Na czym polega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta. Materiał jest następnie przekazywany do laboratorium diagnostycznego.

W diagnostyce serologicznej różyczki laboratorium najczęściej podaje wynik w formie jakościowej, czyli opisowej, wskazującej jedynie, czy przeciwciała zostały wykryte, czy nie.

Wynik jest wyrażany jako:

• obecność przeciwciał (wynik dodatni),
• niejednoznaczna obecność przeciwciał (wynik wątpliwy),
• brak przeciwciał (wynik ujemny).

Wynik zawsze powinien być omówiony z lekarzem:

• wynik dodatni nie zawsze oznacza aktywną chorobę,
• wynik ujemny pobrany zbyt wcześnie nie wyklucza zakażenia.

Na rozpoznanie świeżego zakażenia składa się ocena objawów, wyników IgM i IgG, a w razie potrzeby dodatkowo mogą zostać wykonane badania molekularne, awidności IgG lub oznaczenia wykonywane w kolejnych próbkach krwi.

Potwierdzenie świeżego zakażenia opiera się na pobraniu dwóch próbek w zaleconym przez lekarza odstępie czasowym.

Fałszywie dodatnie wyniki IgM mogą wystąpić w przypadku:

• ostrego zakażenia EBV (mononukleoza),
• zakażenia cytomegalowirusem (CMV),
• zakażenia parwowirusem B19,
• obecności czynnika reumatoidalnego (RF, RZS).

Przy wątpliwym wyniku przeciwciał klasy IgM zaleca się dodatkowe oznaczenie awidności IgG. Wysoka awidność wskazuje na zakażenie przebyte dawno i pozwala wykluczyć świeże zakażenie pierwotne.

Jak interpretować wyniki oznaczenia przeciwciał przeciw wirusowi różyczki?

Jak dochodzi do zakażenia wirusem różyczki (Rubella virus)?

Transmisja wirusa jest ściśle związana z codziennymi kontaktami międzyludzkimi. Rubella virus szerzy się przede wszystkim drogą kropelkową, czyli poprzez wdychanie drobnych kropelek wydzieliny z dróg oddechowych osoby zakażonej, uwalnianych przy mówieniu, kaszlu czy kichaniu.

Ryzyko zespołu różyczki wrodzonej jest największe przy zakażeniu w pierwszym trymestrze, później stopniowo maleje, ale nie znika całkowicie aż do końca ciąży.

Objawy różyczki

Różyczka jest chorobą zakaźną, która u wielu osób przebiega bezobjawowo lub łagodnie.

Mimo łagodnego przebiegu u większości pacjentów, zakażenie w ciąży wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwe powikłania u płodu. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca także oznaczenie przeciwciał klasy IgG specyficznych dla wirusa różyczki.

W przebiegu różyczki często pojawia się drobnoplamista lub plamisto‑grudkowa wysypka o różowym zabarwieniu, zwykle zaczynająca się na twarzy i tułowiu, a następnie obejmująca kończyny.

Charakterystyczne jest powiększenie węzłów chłonnych, zwłaszcza potylicznych, karkowych i zausznych, którym towarzyszą łagodne objawy ogólne, takie jak:

• stan podgorączkowy,
• złe samopoczucie,
• bóle głowy.

U dorosłych, szczególnie u kobiet, mogą występować bóle i obrzęki stawów, które bywają traktowane jako typowy element obrazu choroby.

Przygotowanie do badania

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania:

• nie musisz być na czczo,
• badanie możesz wykonać o dowolnej porze dnia.

Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach diety.

• Wynik badania dostępny w ciągu 4 dni roboczych,
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępowe na recepcji wybranej placówki.