Badanie lipaza

Czym jest lipaza?

Lipaza jest enzymem, wytwarzanym głownie w trzustce i wydzielanym do światła przewodu pokarmowego. W jelicie cienkim bierze udział w procesie trawienia tłuszczów- rozkłada triglicerydy na kwasy tłuszczowe i glicerol. We krwi występuje w niewielkich ilościach.

Kiedy komórki trzustki są uszkodzone lub przewody trzustkowe są niedrożne (zatkane przez kamień, uciśnięte przez guz), do krwi przechodzą większe ilości lipazy oraz amylazy (inny enzym wytwarzany przez trzustkę, który bierze udział w metabolizmie węglowodanów). Oba enzymy pojawiają się we krwi w tym samym czasie, ale poziom lipazy pozostaje podwyższony dłużej niż amylazy (przez 7-10 dni).

Kiedy wykonać badanie lipazy?

Badanie lipazy w surowicy znajduje zastosowanie we wskazaniach takich jak:

• diagnoza i kontrola leczenia ostrego zapalenia trzustki;
• rozpoznanie i monitorowanie przewlekłego zapalenia trzustki;
• diagnostyka innych chorób trzustki, w szczególności uszkadzających jej miąższ;
• potwierdzenie zapalenia otrzewnej.

Badanie lipazy w surowicy jest zwykle zamawiany w połączeniu z badaniem amylazy w surowicy. Jeśli oba wskaźniki są podwyższone, prawdopodobnie jest to choroba trzustki.

Jeśli poziom amylazy jest podwyższony, ale lipaza jest normalna, pacjent może mieć chorobę innego narządu, np. wrzód żołądka lub dwunastnicy, zapalenie gruczołów ślinowych, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego-Crohna, niedrożność jelit, makroamylasemię.

Kto powinien wykonać badanie lipazy?

Badanie lipazy w surowicy wykonuje się, jeśli pacjent zgłasza objawy chorób trzustki:

• gorączka
• tłuste stolce
• nudności z wymiotami lub bez
• silny ból w górnej części brzucha
• ból pleców
• przyspieszone tętno
• utrata masy ciała
• brak apetytu

Materiał do badania

• krew żylna

Metoda badania

• spektrofotometryczna

Podwyższona lipaza

Podwyższona lipaza w surowicy występuje w stanach takich jak:

• choroby trzustki: zapalenie trzustki pochodzenia alkoholowego i niealkoholowego, rak trzustki
• inne choroby: zapalenie pęcherzyka żółciowego, zawał jelit, niedrożność jelit, marskość wątroby
• hemodializa
• przewlekła niewydolność nerek
• przyjmowanie opiatów.

Obniżenie stężenia lipazy może wystąpić w przypadkach takich jak:

• przewlekłe niszczenie miąższu trzustki: mukowiscydoza, cukrzyca typu 1.

Rola lipazy w organizmie

Lipaza pełni kluczową rolę w trawieniu tłuszczów, katalizując rozkład trójglicerydów na wolne kwasy tłuszczowe i glicerol w świetle jelita cienkiego przy współudziale żółci emulgującej tłuszcze. Bez prawidłowego działania lipazy trzustkowej wchłanianie tłuszczów z pożywienia byłoby niemożliwe, co prowadziłoby do niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) i niedoborów energetycznych. Ponadto lipaza uczestniczy w metabolizmie lipoprotein we krwi, regulując poziom trójglicerydów i wpływając na gospodarkę lipidową organizmu. Niedobór lipazy trzustkowej, wynikający z uszkodzenia trzustki w przebiegu jej chorób, prowadzi do zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki objawiającej się tłuszczowymi stolcami, biegunką i utratą masy ciała.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, najlepiej rano i na czczo. Materiał trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie specjaliści przy użyciu metody kolorymetrycznej lub turbidymetrycznej oznaczają aktywność lipazy w surowicy krwi, oceniając czy mieści się ona w prawidłowym przedziale referencyjnym.

Lipaza norma

• Noworodki: <34,00
• Dzieci (1-12 lat): <31,00
• Dzieci (16-18 lat): <55,00
• Dorośli: <60,00 IU/l

Przygotowanie do badania

Badanie lipazy nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Badanie najlepiej wykonać rano, na czczo.
• Przed badaniem można wypić maksymalnie 1 szklankę niegazowanej wody.
• Przed badaniem należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu przez co najmniej 24 godziny, ponieważ alkohol jest jedną z najczęstszych przyczyn zapalenia trzustki i może wpływać na wynik badania.
• Przed badaniem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich, szczególnie leki moczopędne, kortykosteroidy i opioidowe leki przeciwbólowe, mogą wpływać na aktywność lipazy.

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.