Antygen Giardia intestinalis w kale (Giardia lamblia)

Czym jest lamblia jelitowa?

Lamblia jelitowa (Giardia lamblia, znana także jako Giardia intestinalis lub Giardia duodenalis) to mikroskopijny pierwotniak, który wywołuje chorobę nazywaną lambliozą (giardiozą). Jest to jedna z najczęstszych na świecie pasożytniczych chorób przewodu pokarmowego obejmująca dwunastnicę i jelito cienkie. Pasożyt kolonizuje te odcinki przewodu pokarmowego, przyczepiając się do powierzchni błony śluzowej jelita za pomocą specjalnej struktury działającej jak przyssawka.

Zgodnie z kryteriami Unii Europejskiej, rozpoznanie zakażenia Giardia lamblia można postawić, jeśli spełniony jest co najmniej jeden z trzech warunków:

• stwierdzenie obecności pasożyta (cyst lub form ruchliwych) w kale, treści dwunastniczej lub w wycinku jelita cienkiego,
• wykrycie antygenów Giardia lamblia w kale, treści dwunastniczej lub w materiale z jelita cienkiego,
• wykrycie materiału genetycznego (DNA) Giardia lamblia w kale, treści dwunastniczej lub w wycinku jelita cienkiego.

Kiedy warto wykonać badanie antygenu Giardia intestinalis w kale?

Test na antygen lamblii w kale zaleca się wykonać u osób, u których utrzymują się niewyjaśnione objawy ze strony układu pokarmowego np. przewlekła biegunka, wzdęcia czy utrata masy ciała.

Wyróżnia się w tym kontekście kilka grup ryzyka, u których prawdopodobieństwo kontaktu z pasożytem jest większe. Badanie na obecność antygenu w kale jest szczególnie wskazane u:

• dzieci uczęszczających do żłobków i przedszkoli,
• osób po powrocie z krajów o niskim standardzie sanitarnym,
• osób pijących nieuzdatnioną wodę ze studni, rzek lub jezior,
• u domowników osoby, u której potwierdzono zarażenie – lekarz może zlecić badanie, zwłaszcza jeśli domownicy mają objawu lub mieszkają z małym dzieckiem.

Jak przebiega badanie kału?

Badanie polega na laboratoryjnej analizie dostarczonej próbki kału metodą immunochromatograficzną, wykrywającą swoiste antygeny powierzchniowe pierwotniaka Giardia lamblia.

Próbka jest najprostszym do pozyskania materiałem diagnostycznym – pacjent pobiera ją samodzielnie w warunkach domowych i dostarcza do Punktu Pobrań.

Normy i interpretacja wyniku badania

Badanie kału na pasożyty ma charakter jakościowy – wynik przedstawiany jest jako dodatni albo ujemny, bez określania liczby antygenu.

• Wynik dodatni potwierdza obecność antygenu Giardia lamblia w kale. Wskazuje na aktualne zarażenie, niezależnie od obecności objawów klinicznych.
• Wynik ujemny nie wyklucza infekcji jednoznacznie – ze względu na okresowe wydalanie cyst pasożyta i antygenu z kałem, wynik ujemny przy utrzymujących się objawach klinicznych może wymagać powtórzenia badania dwukrotnie w odstępie kilku dni.

Wynik należy zawsze skonsultować z lekarzem.

Przyczyny zakażenia Giardia intestinalis

Zakażenie pasożytem Giardia intestinalis następuje wyłącznie drogą pokarmową – czyli po połknięciu jego form przetrwalnikowych (cyst). Do kontaktu z pierwotniakiem może dojść najczęściej poprzez:

• spożycie wody z niepewnych źródeł, takich jak studnie, rzeki, jeziora czy strumienie,
• spożycie niedokładnie umytych warzyw i owoców lub jedzenia przygotowanego w złych warunkach higienicznych,
• bliski kontakt z osobą zakażoną, szczególnie w miejscach takich jak żłobki czy przedszkola,
• przeniesienie pasożyta do ust z zanieczyszczonych powierzchni (np. klamek, zabawek, przewijaków),
• podróże do krajów o niskim standardzie sanitarnym,
• kąpiele w skażonych zbiornikach wodnych,
• kontakty seksualne oralno-analne bez zabezpieczenia,
• kontakt z odchodami zakażonych zwierzęt (rzadziej).

Bardziej narażone na zarażenie i poważniejszy przebieg są:

• osoby z zaburzeniami odporności (szczególnie dotyczącymi produkcji przeciwciał)
• osoby z małą ilością kwasu żołądkowego lub przyjmujące leki zmniejszające jego wydzielanie.

Objawy infekcji lamblią jelitową (giardioza)

Zakażenie lamblią jelitową najczęściej przebiega bezobjawowo. Jeżeli już są obecne to zarówno ich nasilenie, czas trwania jak i ilość mogą różnić się w zależności od indywidualnego pacjenta. Możliwe postacie przebiegu infekcji to:

• brak objawów (osoba zakażona nie odczuwa żadnych dolegliwości),
• ostra lub podostra biegunka (zwykle bez cech stanu zapalnego),
• przewlekła biegunka, czasem z towarzyszącą utratą masy ciała i niedożywieniem.

Najczęstsze objawy obejmują dolegliwości ze strony układu pokarmowego:

• biegunka (od krótkotrwałej do przewlekłej),
• wzdęcia,
• nadmierne gazy,
• kurczowe bóle brzucha,
• zaburzenia wchłaniania składników odżywczych,
• nudności i wymioty,
• spadek masy ciała.

Rzadziej mogą wystąpić także:

• wysypka i świąd skóry,
• objawy alergii pokarmowej.

Zakażenie może również mieć charakter przewlekły i nie zawsze jest poprzedzone ostrą biegunką. W takich przypadkach częściej pojawiają się:

• luźne stolce,
• wodnista biegunka,
• bóle i dyskomfort w jamie brzusznej,
• wzdęcia i nadmierne gazy,
• stopniowa utrata masy ciała.

Długotrwała choroba może prowadzić do zaburzeń wchłaniania i niedoborów (m.in. witaminy A, B12, kwasu foliowego, żelaza oraz nietolerancji laktozy).

U dzieci może skutkować zahamowaniem wzrostu oraz problemami z koncentracją i rozwojem poznawczym.

Jak przygotować się do badania?

Aby prawidłowo pobrać próbkę do badania:

1. Przygotuj sterylny pojemnik z łopatką, dostępny w aptece.
2. Za pomocą łopatki pobierz niewielkie porcje kału z kilku różnych miejsc, łącznie około 3–5 łopatek.
3. Zadbaj, aby próbka nie miała kontaktu z moczem ani wodą z toalety.
4. Dostarcz materiał do Punktu Pobrań możliwie szybko, najlepiej w ciągu 2 godzin.
5. Jeśli nie możesz od razu przekazać próbki do laboratorium, przechowuj szczelnie zamknięty pojemnik w lodówce, w temperaturze 2–8°C.

Jeśli chcesz uzyskać wiarygodny wynik, nie pobieraj kału:

• w trakcie terapii przeciwpasożytniczej – zapytaj lekarza, kiedy najlepiej wykonać badanie.
• podczas miesiączki ani przy krwawieniu z hemoroidów.

Warto o to zadbać, ponieważ prawidłowe przygotowanie i pobranie próbki znacząco zwiększa wiarygodność wyniku.

• Wynik badania dostępny w ciągu 6 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.