Wskaźnik HOMA-IR – ocena insulinooporności

Co to jest insulinooporność i jak ją mierzy HOMA-IR?

Insulinooporność to stan, w którym mięśnie, wątroba i tkanka tłuszczowa nie reagują prawidłowo na insulinę — hormon regulujący wchłanianie glukozy z krwi. Trzustka kompensuje to, produkując coraz więcej insuliny, co prowadzi do hiperinsulinemii. Z czasem mechanizm kompensacyjny zawodzi i rozwija się cukrzyca typu 2.

Wskaźnik HOMA-IR jest obliczany ze wzoru: (glukoza na czczo × insulina na czczo) / 405. Im wyższy wynik, tym większa insulinooporność. Wartości powyżej 2,5–3,0 są powszechnie uznawane za wskazujące na insulinooporność, choć interpretacja zawsze powinna być dokonana przez lekarza w kontekście klinicznym.

Kiedy warto wykonać badanie HOMA-IR?

• Nadwaga i otyłość — szczególnie otyłość brzuszna, która jest najsilniej związana z insulinoopornością.
• Stan przedcukrzycowy — podwyższona glukoza na czczo lub nieprawidłowa tolerancja glukozy.
• PCOS (zespół policystycznych jajników) — insulinooporność dotyczy nawet 70% kobiet z PCOS.
• Niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD) — insulinooporność jest kluczowym mechanizmem tej choroby.
• Obciążenie rodzinne cukrzycą typu 2.
• Przy nieprawidłowym profilu lipidowym — wysokie triglicerydy i niskie HDL mogą towarzyszyć insulinooporności.
• Monitorowanie skuteczności zmiany stylu życia lub leczenia metforminą.

Jak przygotować się do badania?

• Na badanie krwi przyjdź na czczo — co najmniej 8–12 godzin bez jedzenia. To warunek konieczny dla wiarygodności zarówno glukozy, jak i insuliny.
• Przed pobraniem wypij szklankę niegazowanej wody.
• Badanie wykonaj rano między 7:00 a 10:00 — poziom insuliny wykazuje dobowy rytm wydzielania.
• Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego dzień przed badaniem.
• Poinformuj personel o przyjmowanych lekach — szczególnie o metforminie, sterydach i innych lekach wpływających na gospodarkę cukrową.