T3 (trijodotyronina)

Komórki pęcherzowe tarczycy syntetyzują hormony tarczycy:

• tyroksynę T4
• trijodotyroninę T3,

które są magazynowane w połączeniu z tyreoglobuliną, głównym białkiem koloidu wypełniającego pęcherzyki. Tylko 20% obecnej we krwi T3 jest wydzielane bezpośrednio przez tarczycę. Pozostałe 80% powstaje w tkankach obwodowych przez odjodowanie T4 do T3.

W warunkach prawidłowych wydzielanie hormonów tarczycy jest regulowane na zasadzie sprzężenia zwrotnego przez hormony przysadki i podwzgórza. Produkowana przez podwzgórze tyreoliberyna (TRH) pobudza wydzielanie tyreotroponiny (TSH) przez przysadkę, a ta z kolei stymuluje syntezę hormonów tarczycy. Uwolnione do krwi hormony tarczycy są transportowane do tkanek docelowych w większości w połączeniu z białkami nośnikowymi, głównie z globuliną wiążącą tyroksynę TBG), w mniejszym stopniu z prealbuminą oraz z albuminą. Tylko 0,05% T4 i 0,15% T3występuje w postaci wolnej. Postać wolna hormonów jest frakcją aktywną biologicznie. Do komórek mogą być transportowane tylko wolne hormony. Dlatego uważa się, że oznaczanie FT3 i FT4 dostarcza więcej informacji niż oznaczanie poziomu hormonów całkowitych. Diagnostyka zaburzeń funkcji tarczycy polega na oznaczeniu w surowicy stężenia TSH oraz wolnej tyroksyny FT4 i rzadziej wolnej trijodotyroniny FT3.

Hormony tarczycy wpływają na funkcję wszystkich tkanek i narządów. Są niezbędne do prawidłowego wzrostu, dojrzewania i różnicowania komórek, w tym szczególnie OUN, zwiększają termogenezę i regulują metabolizm lipidów i węglowodanów.

Podwyższenie lub obniżenie stężenia całkowitej tyroksyny (TT4) jest spowodowane najczęściej odpowiednio nadczynnością lub niedoczynnością tarczycy. Stężenie tego hormonu może jednak ulegać zmianom mimo braku zaburzeń tarczycy u pacjentów z nieprawidłowościami dotyczącymi globulin wiążących tyroksynę (TBG). Wzrost pojemności TBG powoduje, że mimo stanu eutyreozy stężenie TT4 może być podwyższone, zaś spadek pojemności TBG będzie z kolei powodował obniżenie stężenia TT4. Takimi czynnikami wpływającymi na wyniki oznaczeń TT4 mogą być leki lub inne zaburzenia, które bezpośrednio wpływają na wzrost lub spadek globulin wiążących tyroksynę (TBG), a przez to hamowanie wiązania T4 przez TBG.

Przyczyny wzrostu stężenia TT3 i TT4, związane ze wzrostem stężenia białek wiążących (TBG):

• hiperestrogenizm: ciąża, stosowanie estrogenów (HTZ, doustne środki antykoncepcyjne)
• zaburzenia uwarunkowane genetycznie
• niedoczynność tarczycy
• ostre zapalenie wątroby na tle zakaźnym
• leki: klofibrat, związki opiatowe, heroina, perfenazyna, 5-fluoruracyl, amiodaron

Przyczyny spadku stężenia TT3 i TT4, związane ze spadkiem stężenia białek wiążących (TBG):

• ciężkie hipo- i dysproteinemie
• hormony i ich pochodne (STH, glikokortykosteroidy, androgeny i steroidy anaboliczne)
• zaburzenia uwarunkowane genetycznie
• nadczynność tarczycy
• ciężkie uszkodzenia wątroby – zwłaszcza marskość
• niedożywienie
• Leki: heparyna, salicylany, L-asparaginaza, difenylhydantoina, penicylamina, pochodne sulfonylomocznika, fenytoina, fenylbutazon.