Badanie testosteronu

Czym jest testosteron?

Testosteron jest hormonem steroidowym, jednym z najważniejszych męskich hormonów płciowych – androgenów. Ma silne działanie anaboliczne- czyli wspierające procesy budowania nowych związków, biorące udział, np. we wzroście masy i rozmiarów mięśni.

Za produkcję testosteronu w organizmie odpowiadają przede wszystkim komórki Leydiga (znajdujące się w jądrach) pod wpływem stymulacji z przysadki mózgowej w sytuacji, w której jego poziom we krwi ulega obniżeniu.

Rola testosteronu w organizmie

W większości jest syntetyzowany przez męskie narządy płciowe – jądra, choć u kobiet jest także produkowany w niewielkich ilościach przez jajniki i korę nadnerczy.

U mężczyzn pod kontrolą hormonu rozwijają się cechy płciowe, takie jak charakterystyczne owłosienie ciała, niższy tembr głosu czy też odpowiednie proporcje barków do bioder.

Testosteron odpowiada także m.in. za utrzymanie prawidłowych funkcji seksualnych oraz wpływa na poziom libido.

Kiedy warto wykonać badanie testosteronu?

Parametr warto monitorować zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.

U mężczyzn testosteron warto zbadać, gdy występują objawy takie jak:

• spadek popędu seksualnego,
• zaburzenia erekcji,
• przewlekłe zmęczenie,
• utrata siły i masy mięśniowej
• problemy z płodnością i niepłodność.

Poziom testosteronu całkowitego warto sprawdzić zwłaszcza wtedy, gdy objawy te utrzymują się tygodniami i budzą Twój niepokój.

Badanie poziomu testosteronu u kobiet wykonuje się głównie:

• przy objawach nadmiaru androgenów (hirsutyzm, trądzik, łysienie),
• zaburzeniach miesiączkowania,
• podejrzeniu zespołu policystycznych jajników (PCOS) lub innych zaburzeń hormonalnych.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał przekazany jest następnie do laboratorium diagnostycznego.

Normy testosteronu (wartości referencyjne)

Normy zależą od wieku i płci oraz laboratorium, w którym zostało przeprowadzone badanie i analiza materiału.

Swój wynik możesz odnieść do zakresów referencyjnych dostępnych na karcie wyników, ale szczegółową interpretację zawsze pozostaw lekarzowi.

Przyczyny niskiego poziomu testosteronu

U mężczyzn niskie stężenie może wskazywać na zaburzenia pracy jąder, określane jako hipogonadyzm. W zależności od mechanizmu jego powstania wyróżnia się kilka postaci tego schorzenia:

Hipogonadyzm pierwotny

• niski poziom,
• jednocześnie podwyższone stężenia hormonów przysadki: FSH i LH,
• przyczyną jest bezpośrednie uszkodzenie lub niewydolność jąder.

Hipogonadyzm wtórny i trzeciorzędowy (hipogonadyzm hipogonadotropowy)

• niski poziom,
• nieproporcjonalnie niskie stężenia LH i FSH,
• zaburzenie wynika z nieprawidłowej pracy przysadki lub podwzgórza, które regulują funkcję gonad.

Niski poziom może być również związany z zespołem metabolicznym, obejmującym m.in.:

• otyłość (szczególnie brzuszną),
• podwyższone stężenie kwasów tłuszczowych we krwi,
• nadciśnienie tętnicze,
• zaburzenia gospodarki węglowodanowej (nieprawidłowa tolerancja glukozy, insulinooporność).

Na obniżenie stężenia wpływają także palenie papierosów oraz nadmierne spożycie alkoholu.

Objawy niskiego testosteronu

Badanie należy wykonać u wszystkich pacjentów z podejrzeniem opóźnionego dojrzewania płciowego. Objawami zbyt niskiego poziomu testosteronu mogą być brak lub też niewielka ekspresja drugorzędowych cech płciowych, takich jak:

• obniżenie tonu głosu,
• pojawienie się charakterystycznego owłosienia typu męskiego,
• zwiększenia wzrostu w okresie dojrzewania,
• specyficzny rozkład tkanki tłuszczowej w organizmie.

Oznaczanie testosteronu całkowitego powinni wykonać także wszyscy pacjenci z innymi objawami mogącymi wskazywać na zaburzenia gospodarki hormonalnej w zakresie hormonów płciowych. Są to m.in.:

• spadek libido,
• zaburzenia erekcji,
• spadek lub wzrost masy ciała niezwiązany ze zmianą nawyków żywieniowych,
• łysienie,
• trądzik,
• zaburzenia ogólnego samopoczucia,
• nadciśnienie.

Przyczyny podwyższonego poziomu u kobiet i mężczyzn

Nadmiar testosteronu u kobiet wynika często z dolegliwości takich jak:

• zespół policystycznych jajników (PCOS),
• guzy jajników lub nadnerczy wydzielające androgeny,
• wrodzony przerost nadnerczy,
• insulinooporność i otyłość,
• stosowanie leków hormonalnych lub androgenów (np. niektóre terapie, suplementy),
• zaburzenia osi podwzgórze–przysadka–nadnercza.

U mężczyzn zbyt wysoki testosteron związany być może ze stanami takimi jak:

• guzy jąder,
• guzy nadnerczy,
• stosowanie testosteronu lub sterydów,
• zaburzenia regulacji hormonalnej.

Objawy zbyt wysokiego stężenia testosteronu

U kobiet zbyt wysokie poziomy androgenów mogą prowadzić do rozwinięcia objawów takich jak:

• nadmierne owłosienie,
• łysienie typu męskiego,
• trądzik,
• zmiana głosu (obniżenie jego tonu),
• problemy z miesiączkowaniem.

Możliwe konsekwencje nadmiaru tego hormonu u mężczyzn:

• zaburzenia płodności,
• nasilenie trądziku i łojotoku,
• wahania nastroju, drażliwość, impulsywność,
• zwiększone ryzyko problemów sercowo-naczyniowych.

Jeśli doświadczasz takich objawów warto wybrać się na badania endokrynologiczne w zakresie poziomu hormonów płciowych.

Przygotowanie do badania

Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Pobranie krwi należy wykonać w godzinach porannych. U mężczyzn najwyższy poziom tego hormonu występuje około godz. 7:00, a najniższy jest około godz. 20:00.
• Nie musisz być na czczo.
• Dzień przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego.

Czynniki takie jak pora dnia, o której wykonywane było badanie, mają wpływ na interpretację wyników. Stężenie testosteronu wykazuje naturalny rytm dobowy.

Testosteron przygotowanie i badanie

Badanie poziomu testosteronu nie wymaga specjalnego przygotowania. Polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej. Odbywa się zgodnie z instrukcją:

1. Odkażenie skóry.
2. Założenie opaski uciskowej.
3. Ucisk w miejscu pobrania.

W dniu badania:

• Pacjent powinien pozostawać na czczo - to znaczy powstrzymać się od posiłku przez około 8-12 godzin przed badaniem.
• Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody w godzinach porannych.
• W miarę możliwości pobranie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków chyba, że lekarz zaleci inaczej.
• Pobranie krwi należy przeprowadzić w godzinach porannych.
• Przed badaniem pacjent powinien pozostawać w spoczynku przez 10 – 15 minut (pozycja siedząca).
• Wysiłek fizyczny, także umiarkowany np. chodzenie, wejście po schodach, może zmienić wartości wyników badania laboratoryjnego.

Nie ma przeciwskazań do wykonania badania.

Wyniki Testosteron

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji uprzednio wybranego Centrum.