Pakiet badań - alergiczny pokarmowy (20 alergenów)

Jakie badania zawiera panel 20 alergenów pokarmowych?

Objawy kliniczne nadwrażliwości pokarmowej często są mało charakterystyczne i przypominają symptomy wielu innych chorób przewodu pokarmowego. Z tego powodu kluczowe znaczenie ma właściwie dobrana diagnostyka alergii, która pozwala odróżnić reakcje na pokarmy o podłożu immunologicznym (np. alergie IgE‑zależne) od nadwrażliwości i nietolerancji wynikających z innych mechanizmów.

Panel alergiczny pokarmowy to zestaw badań krwi, który pomaga wykryć alergie IgE‑zależne. W skład pakietu wchodzą oznaczenia:

• IgE całkowite – zwiększona ilość immunoglobulin klasy E często towarzyszy chorobom alergicznym (alergia pokarmowa, alergiczny nieżyt nosa, astma, atopowe zapalenie skóry), ale nie wskazuje konkretnego alergenu – do tego służą testy swoistych IgE.
• Morfologia krwi (Morfologia analizator 5 diff) –morfologia może ujawnić eozynofilię, która bywa obecna u części alergików, a jednocześnie służy ocenie ewentualnych stanów zapalnych, infekcji czy niedokrwistości.
• Zestaw pokarmowy (20 alergenów) – badanie specyficznych przeciwciał klasy IgE (sIgE) pozwala na identyfikację reakcji organizmu na najczęściej spotykane alergeny pokarmowe, takie jak:
  • Mleko,
  • Jajko kurze,
  • Pszenica,
  • Soja,
  • Orzeszki ziemne,
  • Orzechy laskowe,
  • Jabłko,
  • Kiwi,
  • Pomidor,
  • Ryby (dorsz),
  • Owoce morza (krewetka),
  • Mięso (wołowina, kurczak),
  • Seler,
  • Marchew,
  • Sezam,
  • Gorczyca.

Kiedy warto wykonać pakiet alergiczny pokarmowy?

Pakiet jest zalecany, gdy podejrzewa się alergię pokarmową na którykolwiek z produktów wymienionych w panelu lub gdy objawy nawracają po różnych pokarmach i trudno wskazać pojedynczy winny składnik.

Badania mogą dostarczyć wartościowych informacji osobom z już rozpoznanymi innymi alergiami, zwłaszcza wziewnymi, u których istnieje ryzyko reakcji krzyżowych między pyłkami a pokarmami

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.

Badanie nie wymaga kontaktu z alergenem, dzięki czemu nie wywołuje reakcji alergicznej podczas pobrania. Dzięki temu test jest bezpieczny także u osób z ciężkimi objawami, wysokim ryzykiem anafilaksji czy u dzieci.

Normy i interpretacja wyniku badania

Normy dla poszczególnych parametrów (IgE całkowite, IgE swoiste, morfologia krwi) mogą różnić się w zależności od laboratorium, zastosowanej metody oraz wieku pacjenta.

W przypadku stężenia IgE całkowitego:

• wynik w normie nie wyklucza alergii,
• wynik podwyższony mówi jedynie, że w organizmie toczy się proces zależny od przeciwciał IgE (alergia, pasożyty, inne choroby), ale nie wskazuje konkretnego alergenu.

Podwyższone stężenie przeciwciał swoistych IgE dla danego alergenu:

• wskazują prawdopodobieństwo uczulenia – im wyższy poziom swoistych IgE dla danego pokarmu, tym większe ryzyko wystąpienia objawów po jego spożyciu;
• nie jest to jednak podstawa do postawienia diagnozy choroby alergicznej – część osób ma podwyższone sIgE i jednocześnie nie odczuwa żadnych dolegliwości po kontakcie z tym składnikiem.

Morfologia krwi w pakiecie pełni rolę badania tła klinicznego – pozwala ocenić ilość komórek układu odpornościowego (np. eozynofilię towarzyszącą uczuleniu w panelu IgE).

Wyniki zawsze wymagają interpretacji w kontekście objawów, wywiadu i innych badań.

Jakie są przyczyny alergii IgE-zależnych?

Alergie tego typu powstają, gdy układ odpornościowy wytwarza przeciwciała klasy IgE przeciwko nieszkodliwym białkom pokarmów.

Mechanizm zazwyczaj wygląda następująco:

1. W pierwszym kontakcie z alergenem dochodzi do uczulenia – komórki układu odpornościowego pobudzają limfocyty B do produkcji swoistych IgE, które następnie przyłączają się do receptorów na mastocytach i bazofilach.
2. Przy kolejnym kontakcie z tym samym alergenem dochodzi do jego związania z IgE na powierzchni tych komórek, co uruchamia ich degranulację i uwolnienie histaminy, co prowadzi do wystąpienia objawów.

Podłożem jest zwykle atopia, czyli genetycznie uwarunkowana skłonność do nadmiernej produkcji IgE.

Objawy alergii pokarmowych

Alergia pokarmowa rzadko wygląda tak samo u dwóch różnych osób – może dawać zarówno przewlekłe, dokuczliwe objawy ze strony przewodu pokarmowego, skóry czy układu oddechowego, jak i gwałtowne, zagrażające życiu reakcje w postaci wstrząsu anafilaktycznego.

Panel alergenów pokarmowych warto rozważyć, gdy po posiłkach pojawiają się:

• dolegliwości trawienne – nawracające bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, nudności, wymioty lub uczucie „refluksu” bez jasnej przyczyny;
• zmiany skórne – wysypka, pokrzywka, świąd skóry, obrzęki (np. warg, powiek) po spożyciu konkretnych produktów;
• objawy oddechowe – kaszel, świszczący oddech, uczucie duszności lub wodnisty katar po spożyciu niektórych pokarmów.

Badania pomagają powiązać konkretne symptomy z możliwymi uczulającymi składnikami diety.

Jak przygotować się do badania krwi?

By prawidłowo przygotować się do pobrania krwi, wystarczy zastosować się do kilku podstawowych zasad:

• Badania krwi należy wykonać na czczo (8-12 godzin od ostatniego posiłku).
• Ostatni posiłek powinien być spożyty najpóźniej do godziny 18:00 poprzedniego dnia.
• Zaleca się pobranie krwi w godzinach porannych, między 7:00 a 10:00.