Badanie kału w kierunku nosicielstwa Salmonella i Shigella – 3 próbki (sanepid)

Na czym polega badanie w kierunku nosicielstwa Salmonella i Shigella?

W przeciwieństwie do badania wykonywanego przy ostrej biegunce, w badaniach sanitarno‑epidemiologicznych liczy się wykrycie osób potencjalnie zakażonych, u których nie występują objawy.

W tym wariancie badanie służy do wykrywania bezobjawowego nosicielstwa, które jest szczególnie istotne u osób pracujących w kontakcie z żywnością, pacjentami czy dziećmi.

Kto powinien wykonać badanie?

Badanie kału w kierunku nosicielstwa powinny wykonać:

• osoby, które potrzebują orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych (potocznie nazywanego książeczką sanepidowską), zwłaszcza pracujące lub planujące pracę w gastronomii, przemyśle spożywczym, żłobkach, przedszkolach, szkołach, szpitalach, domach opieki i innych placówkach ochrony zdrowia;
• pracownicy mający stały kontakt z żywnością, wodą przeznaczoną do picia lub z dużymi grupami osób (np. kuchnie zbiorowego żywienia, stołówki, firmy cateringowe);
• osoby po przebytym zakażeniu w celu potwierdzenia eliminacji patogenu i zakończenia okresu nosicielstwa.

Jak przebiega badanie?

Badanie laboratoryjne polega na mikrobiologicznym posiewie próbek stolca na specjalne podłoża, które umożliwiają wzrost i różnicowanie pałeczek Salmonella i Shigella spośród innych bakterii jelitowych.

Wynik posiewu kału

Badanie ma charakter jakościowy – odnotowuje się wynik ujemny lub dodatni.

• Wynik ujemny – w próbkach nie stwierdzono obecności pałeczek Salmonella i Shigella, co oznacza brak wykrywalnego nosicielstwa w momencie badania. Taki wynik jest zwykle podstawą do pozytywnego orzeczenia do celów sanitarno‑epidemiologicznych.
• Wynik dodatni – stwierdzono obecność pałeczek Salmonella lub Shigella co najmniej w jednej z trzech próbek. U osoby bezobjawowej wynik świadczy o nosicielstwie.

Osoba z dodatnim wynikiem może stanowić źródło zakażenia mimo braku objawów klinicznych i powinna pozostawać pod opieką lekarza oraz stosować się do zaleceń Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Stan nosicielstwa po przebytym zakażeniu często ustępuje samoistnie, jednak okres wydalania bakterii może być wydłużony, dlatego interpretację wyniku i decyzję o dalszym postępowaniu zawsze powinien podjąć lekarz.

Przyczyny zakażenia

Salmonella

Za zakażenie pałeczkami Salmonella najczęściej odpowiadają:

• zanieczyszczona żywność – surowe lub niedogotowane jaja, drób, mięso wołowe i wieprzowe, niepasteryzowane mleko, lody, kremy, majonez, wyroby garmażeryjne;
• wypicie skażonej wody;
• kontakt z zakażonym człowiekiem lub bezobjawowym nosicielem (np. osoba przygotowująca posiłki, która nie myje rąk po toalecie);
• kontakt z odchodami niektórych zwierząt.

Shigella

Do kontaktu z patogenem doprowadzić może:

• niedokładna higiena rąk – przeniesienie bakterii z kału do jamy ustnej, np. po skorzystaniu z toalety bez dokładnego umycia rąk;
• spożycie żywności lub napojów skażonych kałem osoby chorej lub nosiciela;
• picie zanieczyszczonej wody.

Objawy zakażenia

Salmonella

W przebiegu salmonellozy występują:

• intensywna, wodnista biegunka (najczęstszy, czasem jedyny objaw),
• kurczowe bóle brzucha, nagłe parcie na stolec,
• nudności i wymioty,
• gorączka, bóle mięśni i dreszcze.

Biegunka nierzadko ustępuje samoistnie po kilku dniach, ale należy wówczas uważać na to, by organizm się nie odwodnił.

Shigella

Najczęściej występujące dolegliwości to:

• nagła gorączka,
• ogólne złe samopoczucie,
• nudności i wymioty,
• biegunka, często z domieszką śluzu lub krwi.
• kurczowe bóle brzucha i parcie na stolec.

Przygotowanie do badania kału

1. Pobierz w Punkcie Pobrań lub aptece zestaw do badania: trzy wymazówki transportowe lub trzy pojemniki do badań mikrobiologicznych.
2. Przed pobraniem kału wypróżnij pęcherz i dokładnie umyj okolicę odbytu, aby ograniczyć zanieczyszczenia.
3. Kał oddaj do czystego, suchego pojemnika – nie oddawaj stolca bezpośrednio do muszli z wodą. Możesz skorzystać z jednorazowych zestawów służących do pobrania kału dostępnych np. w aptece. Jeśli korzystasz z wymazówek, pobierz materiał zgodnie z instrukcją producenta.
4. Zbieraj próbki w okresie trzech kolejno następujących po sobie dni i przechowuj w temperaturze lodówki (2-8°C) do momentu dostarczenia do laboratorium.
5. Nie pobieraj próbek kału w trakcie lub bezpośrednio po zakończeniu antybiotykoterapii. W takim przypadku uzgodnij termin pobrania z lekarzem.

Pamiętaj jednak, że zalecenia dotyczące przygotowania mogą różnić się od lokalizacji. Przed badaniem sprawdź, jakie zasady obowiązują w Twoim regionie (np. w województwie pomorskim każdą z próbek należy przynieść innego dnia (tylko w pojemnikach), a w Warszawie i Wrocławiu przyjmujemy 3 próbki na raz). W celu rozwiania wszelkich wątpliwości zapraszamy do kontaktu z infolinią.

WAŻNE! Próbki są przyjmowane wyłącznie od poniedziałku do środy.

Badania sanepidowskie wyniki

• Wyniki badania dostępne są w ciągu 10 dni roboczych od dostarczenia próbek.