Des-gamma-karboksy-protrombina

Des-gamma-karboksy-protrombina DCP jest nieczynną biologicznie, niedojrzałą formą protrombiny, czyli jednego z czynników krzepnięcia produkowanego w wątrobie.

Podczas prawidłowej przemiany materii, Des-gamma-karboksy-protrombina ulega w wątrobie szeregowi przekształceń do swojej aktywnej formy- protrombiny. W warunkach fizjologicznych, w osoczu, przy udziale innych enzymów i jonów wapnia, protrombina jest dalej przeobrażana do trombiny, która bezpośrednio uczestniczy w kaskadzie krzepnięcia krwi.

Powyższe reakcje mogą być zaburzone w przypadku niedoborów witaminy K lub nowotworów wątroby. Obydwa te stany powodują blokadę przekształcania DCP do protrombiny i narastanie jej poziomu w osoczu krwi. Konsekwencją powyższych są zaburzenia krzepnięcia krwi, które mogą objawiać się krwotokami i siniaczeniem.

Jedną z chorób, w których oznaczenie stężenia DCP może okazać się przydatne, jest rodzaj pierwotnego nowotworu wątroby, zwanego rakiem wątrobowokomórkowym (HCC). Występuje on szczególnie często w następstwie przewlekłego wirusowego zapalenia typu B lub C oraz nadużywania alkoholu.

Problemem diagnostycznym pozostaje nadal odróżnienie tego rodzaju zmian od marskości wątroby, która może zostać wywołana podobnymi przyczynami.

Podstawą rozpoznawania guzów wątroby jest badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej. Łagodne zmiany zwykle nie dają objawów i są wykrywane przypadkowo podczas testów wykonywanych z innych przyczyn. W podejrzanych przypadkach, jako uzupełnienie badań obrazowych zastosowanie znajdują oznaczenia laboratoryjne.

Kiedy wykonać oznaczenie?

Badanie DCP jest stosowany w diagnostyce uzupełniającej raka wątrobowokomórkowego HCC. Po wykryciu zmian w wątrobie w badaniach obrazowych, DCP powinna zostać oznaczona razem z innymi markerami biochemicznymi- głównie alfa-fetoproteiną (izoenzymem AFP-L3) i antygenem rakowo-płodowego (CEA).

Jeśli początkowe poziomy są podwyższone, można go następnie zlecać okresowo w monitorowaniu progresji choroby, w trakcie i po leczeniu HCC (w celu oceny jego skutecznośc).

Dodatkowo, nieprawidłowy wynik jednoczesnego oznaczenia AFP i DCP jest również jako traktowany jako niezależny czynnik ryzyka agresywnego przebiegu choroby.

Inne odchylenia w badaniach laboratoryjnych, które mogą wskazywać na rozwój nowotworu wątroby to: podwyższenie aktywności LDH (izoenzymów LDH2 , LDH3 i LDH4), wzrost fosfatazy alkalicznej ALP (izoenzymu wątrobowego), wzrost GGTP, aminotransferaz AST i ALT.

Kto powinien wykonać oznaczenie stężenia DCP?

Osoby z objawami, które może powodować każdy nowotwór rozwijający się w organizmie: spadek apetytu i masy ciała, osłabienie, męczliwość, przedłużające się stany podgorączkowe, niebolesne powiększenie węzłów chłonnych bądź podejrzane zmiany skórne w różnych miejscach ciała.

Poza tym, osoby z objawami, które mogą wskazywać na nowotwór wątroby: bóle brzucha i biegunki, nudności, wymioty, powiększona masa pod prawymi żebrami, zażółcenie białek ocznych i skóry, swędzenie skóry, obrzęki, ciemny mocz, jasny stolec.

Czasem nowotwór wątroby rozpoznawany jest dopiero w momencie, gdy dojdzie do niewydolności wątroby. Objawia się ona: spadkiem ciśnienia, powiększeniem obwodu brzucha, gorączką, krwawymi wybroczynami na skórze, krwawieniem z przewodu pokarmowego, objawami ostrego brzucha, zaburzeniami świadomości.

Materiał do badania

• krew żylna

Des-gamma-karboksy-protrombina norma

Wartości referencyjne do 7,5 ng/ml.

Des-gamma-karboksy-protrombina wyniki

Niski poziom DCP u osoby z podejrzeniem zmian w wątrobie zmniejsza prawdopodobieństwo istnienia raka wątrobowokomórkowego HCC, ale nie wyklucza choroby. Guz może nie wytwarzać DCP lub być na tyle mały, że nie wytwarza znaczących ilości.

Podwyższenie poziomu DCP u osoby ze zdiagnozowanym (potwierdzonym w biopsji wątroby) rakiem wątrobowokomórkowym HCC oznacza, że nowotwór produkuje tę substancję i test można wykorzystać jako marker nowotworowy. Zmniejszające się stężenia u osób poddawanych terapii, sugerują pozytywną reakcję na leczenie. Gwałtowny wzrost stężenia substancji, wraz z poziomami innych wskaźników, mogą zwiastować nawrót choroby.

Wzrost poziomu DCP jest również wykrywany u chorych z deficytem witaminy K (z powodu niedoborów pokarmowych lub zespołów złego wchłaniania w jelitach), leczonych lekami przeciwkrzepliwymi, które hamują jej działanie lub niektórymi antybiotykami.