Badanie czynnika reumatoidalnego RF (ilościowo)

Czym jest czynnik reumatoidalny?

Czynnik reumatoidalny (RF) to autoprzeciwciało, czyli białko wytwarzane przez układ odpornościowy, które w określonych sytuacjach zaczyna reagować z własnymi strukturami organizmu. Jego obecność może świadczyć o toczącym się przewlekłym procesie zapalnym o podłożu autoimmunologicznym.

Współcześnie oznaczenie RF to badanie surowicy krwi, choć można go wykryć także w innych płynach ustrojowych np. w płynie stawowym. Rutynowo bada się obecność RF w klasie IgM (może on także występować w innych klasach immunoglobulin) głownie za pomocą testów immmunochemicznych. Dodatni wynik RF nie jest jednak równoznaczny z rozpoznaniem choroby – może występować także w innych chorobach zapalnych, autoimmunologicznych, a czasem również u osób bez objawów klinicznych, zwłaszcza w starszym wieku.

Rola czynnika reumatoidalnego RF w organizmie

W prawidłowych warunkach RF występuje w bardzo niewielkich stężeniach. Jego obecność może wskazywać na zaburzenia w funkcjonowaniu układu odpornościowego – organizm zaczyna rozpoznawać własne tkanki/komórki i traktować je jako obce.

RF nie jest jedynie markerem choroby, ale aktywnym uczestnikiem procesów patologicznych: nasila i podtrzymuje zapalenie. W przebiegu reakcji autoimmunologicznej RF wiąże się z przeciwciałami IgG, tworząc kompleksy immunologiczne. Związki te mogą odkładać się w błonach maziowych stawów i innych tkankach, pobudzając układ odpornościowy i prowadząc do przewlekłego zapalenia.

Kiedy należy wykonać badanie oznaczenia czynnika reumatoidalnego?

Badanie należy wykonać, gdy występują:

• bóle stawów, obrzęki i sztywność stawów (szczególnie poranna),
• uczucie zmęczenia, stany podgorączkowe, spadek masy ciała,
• podejrzenie chorób autoimmunologicznych lub zapalnych stawów.

Badanie krwi w celu oceny poziomu RF wykonuje się również w diagnostyce reumatoidalnego zapalenia stawów i ocenie skuteczności terapii.

Jak wygląda badanie RF?

Badanie wykonuje personel medyczny Punktu Pobrań. Polega ono na pobraniu próbki krwi żylnej (zwykle z dołu łokciowego). 

Następnie próbka trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie w surowicy krwi oznaczane jest stężenie czynnika reumatoidalnego.

Wartości referencyjne (normy) RF

Zakres referencyjny dla czynnika RF jest zależny często od metody oznaczania, dlatego swoje wyniki zawsze interpretuj w odniesieniu do zakresów referencyjnych podanych na raporcie z badań.

Zwiększone stężenie RF w klasie IgM stwierdza się u ok. 70-80% chorych na RZS, ale ma ono małą swoistność (około 50%). Ponadto podwyższone stężenie stwierdza się także w innych chorobach układowych tkanki łącznej, przewlekłych zapaleniach wątroby czy chorobach płuc.

Niskie stężenie RF stwierdza się u małego odsetka osób zdrowych i częstość ta wzrasta wraz z wiekiem.

W celu interpretacji wyników skonsultuj się z lekarzem – specjalista prawidłowo oceni Twój stan zdrowia. Wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala szybciej rozpocząć diagnostykę i leczenie, co ma realny wpływ na spowolnienie choroby i poprawę jakości życia.

Przyczyny niskiego stężenia czynnika RF

Niski poziom czynnika reumatoidalnego we krwi zazwyczaj nie budzi niepokoju. Wskazuje na:

• skuteczną terapię przeciwzapalną,
• wczesny etap choroby (przed pojawieniem się przeciwciał).

Objawy niskiego poziomu

Zazwyczaj jest to brak objawów – poziom RF w zakresie referencyjnym jest pożądaną wartością.

Przyczyny podwyższonego stężenia czynnika RF

Stężenie czynnika reumatoidalnego (RF) przekraczające wartości referencyjne może wskazywać na aktywny proces zapalny w organizmie. Najczęściej wiąże się z chorobami autoimmunologicznymi, ale jego wzrost może towarzyszyć także schorzeniom takim jak:

• reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
• zespół Sjögrena,
• toczeń rumieniowaty układowy,
• przewlekłe infekcje (np. gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby, mononukleoza).

Objawy wysokiego stężenia RF

Podwyższone stężenie RF często idzie w parze z objawami ogólnoustrojowego stanu zapalnego, takimi jak:

• bóle i obrzęki stawów, ograniczenie ruchomości,
• poranna sztywność stawów,
• zmęczenie, stan podgorączkowy,
• objawy ogólne: utrata apetytu, osłabienie, spadek masy ciała.

Jak się przygotować do badania oznaczenia RF?

Przygotowanie do badania poziomu czynnika reumatoidalnego powinno wyglądać następująco:

1. Na pobranie krwi z żyły łokciowej najlepiej zgłosić się na czczo, choć nie jest to warunek bezwzględny.
2. Powinno się unikać ciężkostrawnych potraw i alkoholu dzień przed badaniem.
3. Zaleca się odpocząć 15 minut bezpośrednio przed badaniem krwi.
4. Zaleca się poinformować lekarza o stosowanych lekach, które mogą wpłynąć na wynik.

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępowe na recepcji wybranej placówki.