Badanie stachybotrys atra (chartarum) pleśń czarna IgG

Czym jest Stachybotrys atra (chartarum)?

Stachybotrys atra, znana również jako Stachybotrys chartarum lub czarna pleśń, to gatunek grzyba pleśniowego charakteryzujący się czarnym lub ciemnozielonym kolorem i wyjątkowo toksycznym działaniem na organizm człowieka. Grzyb ten zasiedla wilgotne materiały celulozowe, takie jak tynk, tapety, płyty gipsowo-kartonowe, drewno i tekstylia, i produkuje silnie toksyczne mykotoksyny z grupy trichotecenów, w tym satratoksynę G i H oraz verrucarin J, które są odpowiedzialne za toksyczne działanie na układ oddechowy, nerwowy i immunologiczny.

Badanie polega na oznaczeniu immunoglobuliny G (IgG) skierowanej przeciwko alergenowi występującemu w gatunku grzyba strzępkowego, Stachybotrys chartarum, czyli toksycznego grzyba, który przybiera postać czarnej pleśni i często występuje w budynkach o wysokim poziomie wilgotności.

Rola alergenów Stachybotrys atra w organizmie

Stachybotrys atra oddziałuje na organizm człowieka dwutorowo. Po pierwsze jej alergeny białkowe mogą wywoływać reakcje immunologiczne zarówno mediowane przez IgE (alergia natychmiastowa) jak i przez IgG (nadwrażliwość opóźniona i przewlekła ekspozycja), prowadząc do objawów ze strony dróg oddechowych i skóry. Po drugie produkowane przez ten grzyb mykotoksyny wywierają bezpośrednie toksyczne działanie na komórki układu oddechowego, nerwowego i immunologicznego, niezależnie od mechanizmów alergicznych. Przewlekła ekspozycja na mykotoksyny Stachybotrys atra może prowadzić do uszkodzenia błony śluzowej dróg oddechowych, zaburzeń funkcji układu odpornościowego, objawów neurologicznych oraz w skrajnych przypadkach do syndromu chorego budynku (Sick Building Syndrome). Podwyższony poziom IgG świadczy o tym, że organizm miał długotrwały kontakt z tym grzybem i wytworzył przeciwciała jako odpowiedź immunologiczną.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie specjaliści przy użyciu metody immunoenzymatycznej (ELISA) oznaczają stężenie przeciwciał klasy IgG skierowanych przeciwko alergenowi Stachybotrys atra, oceniając czy poziom tych przeciwciał wskazuje na przewlekłą ekspozycję na czarną pleśń.

Wyniki badania są zazwyczaj interpretowane jako:

Niski poziom IgG dla Stachybotrys atra – przyczyny

Niski lub ujemny poziom przeciwciał IgG dla Stachybotrys atra najczęściej oznacza brak istotnej ekspozycji na tego grzyba lub zbyt krótki kontakt z nim, aby układ odpornościowy zdążył wyprodukować mierzalne ilości przeciwciał. Może być również wynikiem przyjmowania leków immunosupresyjnych obniżających produkcję przeciwciał lub ogólnego niedoboru immunoglobulin. Ujemny wynik nie wyklucza całkowicie obecności Stachybotrys w środowisku pacjenta, dlatego w razie podejrzenia zawilgocenia pomieszczeń warto zlecić badanie mykologiczne środowiska.

Niski poziom IgG dla Stachybotrys atra – objawy

Niski lub ujemny poziom IgG zazwyczaj oznacza brak istotnej ekspozycji na czarną pleśń. Jeśli pacjent mimo ujemnego wyniku nadal doświadcza niewyjaśnionych objawów ze strony układu oddechowego lub neurologicznego, a w jego otoczeniu stwierdzono obecność pleśni, lekarz może zalecić poszerzenie diagnostyki o inne gatunki pleśni lub badanie mykologiczne powietrza w pomieszczeniu.

Wysoki poziom IgG dla Stachybotrys atra – przyczyny

Wysoki poziom przeciwciał IgG dla Stachybotrys atra jednoznacznie wskazuje na przewlekłą lub intensywną ekspozycję na czarną pleśń, najczęściej związaną z zamieszkiwaniem lub pracą w zawilgoconym budynku z widocznymi śladami pleśni na ścianach, sufitach lub za meblami. Podwyższony poziom IgG może utrzymywać się przez długi czas nawet po usunięciu źródła pleśni i opuszczeniu skażonego pomieszczenia, ponieważ przeciwciała IgG pozostają w krwiobiegu przez wiele miesięcy po zakończeniu ekspozycji.

Wysoki poziom IgG dla Stachybotrys atra – objawy

Wysoki poziom IgG dla Stachybotrys atra może wiązać się z szerokim spektrum objawów wynikających zarówno z reakcji immunologicznej jak i bezpośredniego toksycznego działania mykotoksyn. Do najczęstszych objawów należą przewlekły kaszel, duszność, krwioplucie, powtarzające się infekcje dróg oddechowych, bóle głowy, przewlekłe zmęczenie, zaburzenia koncentracji i pamięci określane jako mgła mózgowa, bóle stawów i mięśni, a także podrażnienie oczu, nosa i gardła. W cięższych przypadkach przewlekłej ekspozycji mogą wystąpić objawy neurologiczne, zaburzenia snu, depresja oraz obniżenie odporności prowadzące do nawracających infekcji.

Badanie Stachybotrys atra IgG nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia, nie ma wymogu bycia na czczo.
• Przed badaniem można wypić dowolną ilość wody.
• Przed badaniem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach immunosupresyjnych, ponieważ mogą one obniżać poziom przeciwciał IgG i wpływać na wynik badania.
• Przed pobraniem krwi pacjent powinien pozostać w pozycji siedzącej przez co najmniej 15 minut.
• Warto poinformować lekarza o warunkach zamieszkania i pracy, szczególnie o obecności wilgoci i pleśni w pomieszczeniach.